Điều trị khi trẻ bị đi ngoài phân sống

Nhiều bà mẹ khi nuôi con lo lắng khi thấy con mình bị đi ngoài phân sống và không tăng cân trong nhiều tháng. Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến trẻ bị suy dinh dưỡng nặng và dễ bị ốm do sức đề kháng yếu, gây ảnh hưởng đến sự tăng trưởng về thể chất sau này của trẻ. Vậy các bà mẹ nên làm gì?

Hệ tiêu hóa khỏe mạnh giúp bé hấp thu các chất dinh dưỡng, phát triển cân đối
Chị Nguyễn Phương Mai, 28 tuổi, ở quận Ba Đình, Hà Nội có con gái 11 tháng tuổi mà chỉ nặng 7kg. Mỗi ngày chị cho con ăn 3 bữa bao gồm: hai bữa thịt (nạc thăn hoặc gà, bò) và 1 bữa với (tôm hoặc cua, cá, lươn) và 4 bữa sữa tương đương 600ml. Vậy mà suốt 4 tháng nay, cháu không hề tăng cân, chỉ dao động ở 7-7,5kg. Thấy con chậm lớn nhưng chị Mai không thấy sốt ruột bởi con ăn được, không ốm đau. Hàng ngày, do bận đi làm nên việc nấu và cho con ăn, chị hướng dẫn sau đó giao hết cho người giúp việc và bà nội. Khi người giúp việc không làm nữa, phải tự tay chăm con, chị Mai mới phát hiện ra con mình bị đi ngoài từ 3-5 lần/ngày, phân sống với biểu hiện ăn gì ra đấy, phân lổn nhổn, còn nguyên rau, thịt, hoặc màu trắng của sữa, mùi chua, hậu môn bị đỏ. Lúc đó, vợ chồng chị Mai mới tá hỏa đưa con đến khám các bác sỹ dinh dưỡng và bác sỹ chuyên khoa tiêu hóa của bệnh viện, cho uống thuốc và các loại men tiêu hóa, vitamin, kẽm… theo đơn bác sỹ kê nhưng tình hình xem ra vẫn không biến chuyển. Nguyên nhân vì đâu?

Theo BS Nguyễn Thị Bình – Trưởng khoa Nhi tổng hợp, BV Xanh-pôn Hà Nội cho biết: Đi ngoài phân sống là khi trẻ ăn gì thường đi ngoài ra cái đó, xét nghiệm cặn dư phân còn các chất đạm, tinh bột, mỡ trong phân nhiều. Đây là một trong những biểu hiện của rối loạn tiêu hóa hay còn gọi là loạn khuẩn đường ruột. Nguyên nhân chủ yếu là do lạm dụng kháng sinh hoặc cho trẻ ăn uống chưa đúng cách: trẻ ăn dặm quá sớm, quá nhiều loại thức ăn giàu đạm, đường, chất béo… ít chất xơ, vitamin trong khi hệ tiêu hóa của trẻ còn non nớt, chưa hoàn thiện… dẫn đến tình trạng thức ăn không được tiêu hoá hoàn toàn, đi ngoài phân sống. Trong một số trường hợp ít gặp, phân của trẻ có thể sống do chức năng gan kém, do tắc ống dẫn mật… dẫn tới trẻ ăn nhiều mà vẫn không hấp thu được.

Xử trí như thế nào?

Rất nhiều bà mẹ phàn nàn, mặc dù đã cho con đi khám bác sỹ, cho uống hàng loạt thuốc hoặc men tiêu hóa… theo đơn của bác sỹ nhưng bệnh của con vẫn không khỏi hẳn, cứ khỏi được ít ngày rồi bị lại, không tăng cân, thậm chí sút cân. Vậy phải làm gì để điều trị dứt điểm tình trạng trẻ đi ngoài phân sống kéo dài?

Về vấn đề này, BS Nguyễn Thị Bình cho rằng: Thuốc trị bệnh quan trọng, nhưng chế độ ăn cũng quan trọng như thuốc. Vì vậy, nếu nghi ngờ con bị đi ngoài phân sống, việc trước tiên cần làm ngay là các bà mẹ nên cho con đến bệnh viện khám và làm xét nghiệm phân xem con mình có thật sự bị đi ngoài phân sống hay không, và cũng để xác định nguyên nhân gây đi ngoài của trẻ. Nếu đúng trẻ bị đi ngoài phân sống, ngoài việc dùng thuốc, bổ sung các chế phẩm có ích cho đường ruột, vitamin, chất khoáng…, các bác sỹ sẽ tư vấn chế độ ăn cụ thể cho từng cháu.

Bác sỹ Bình cũng lưu ý các bà mẹ, việc chữa trị đi ngoài phân sống cho con cần phải kiên trì chứ bệnh không thể khỏi ngay trong một sớm một chiều. Quan trọng nhất là phải tuân thủ dùng thuốc theo đúng liều lượng và thời gian cũng như chế độ ăn uống hợp lý do bác sỹ đưa ra, sau đó theo dõi sự lên cân của trẻ trong 1-2 tháng tháng. “Tôi tin là các cháu sẽ có chuyển biến tốt” – BS Bình nói.

Với kinh nghiệm nhiều năm làm công tác khám Nhi và tư vấn dinh dưỡng, BS Nguyễn Thị Kiểm – Phòng khám Nhi và Tư vấn dinh dưỡng (118 Lò Đúc) cho biết: Thông thường, khi bị đi ngoài phân sống, các bác sỹ sẽ xem xét từng trường hợp cụ thể và điều trị bằng cách cho uống men vi sinh sống kết hợp với các yếu tố vi lượng, vitamin nhóm B và kẽm… để nhanh lành đường tiêu hóa. Hiện nay, trên thị trường có bán rất nhiều loại men vi sinh sống khác nhau và không nhất thiết chỉ dùng một loại men cố định bởi có thể mỗi trẻ sẽ hợp với một loại men nào đó. Trong trường hợp trẻ bị nặng, sốt kèm theo đi ngoài 3-5 lần/ngày đó là trẻ đã bị nhiễm virus thì phải cho uống thuốc kháng sinh, uống men cầm chảy, sau đó mới dùng kết hợp với men sống từ 10-20 ngày cho đến khi khỏi hẳn thì dừng.

Chế độ ăn cho trẻ đi ngoài phân sống

Theo Bác sỹ Lê Thị Hải – Trưởng phòng Khám và Tư vấn dinh dưỡng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia), trẻ đi ngoài phân sống nên ăn các thực phẩm giàu chất dinh dưỡng nhưng dễ tiêu hoá như: cháo ninh nhừ hoặc cháo xay với thịt gà (bò hoặc thịt thăn), cà rốt, khoai tây, bí đỏ, cho cháu ăn trong 1-2 tuần, cho giảm bớt lượng dầu mỡ. Thức ăn nên nấu nhừ, băm nhỏ để dễ tiêu hóa, tạm thời ngừng ăn đồ tanh như: cá, tôm, cua, lươn… Khi phân trở lại bình thường thì có thể cho ăn tất cả các loại thực phẩm khác. Tránh không cho bé ăn thức ăn khó tiêu như: ngô, đỗ, nước ngọt nhiều đường nhất là nước có ga. Tránh cho bé ăn quá nhiều trong mỗi bữa. Khi đường ruột của bé ổn định trở lại, các bà mẹ nên cho bé ăn trở lại từ từ, không nên quá sốt ruột. Thường xuyên theo dõi phân của trẻ để có cách điều chỉnh chế độ ăn kịp thời.

Bên cạnh đó, nên cho ăn mỗi ngày 100-200ml sữa chua. Có thể cho bé uống thêm men tiêu hóa như: Neopeptin (loại giọt), 10-12 giọt/ ngày, chia làm 2 lần; men vi sinh như Lactominplus, Biosuytin, Anti-bio, Biobaby… ngày 2 gói/2 lần trong vòng 2-3 tuần; uống thêm kẽm dạng sirô mỗi ngày 5ml.
Khi bị rối loạn tiêu hóa, trẻ bị đi ngoài phân sống, nếu không điều trị kịp thời, trẻ sẽ bị suy dinh dưỡng và dễ bị ốm do sức đề kháng yếu. Khi cơ thể trẻ yếu thì các vi khuẩn có hại này lại càng có cơ hội để tấn công khiến cho rối loạn tiêu hóa càng trầm trọng hơn. Đây chính là cái vòng luẩn quẩn khi trẻ bị rối loạn tiêu hóa.
Thùy Hương/Tạp chí Gia đình và Trẻ em